Handel  i  rzemiosło

 

W dokumencie Henryka IV z roku 1278 jest mowa o ławkach chlebowych, mięsnych i obuwniczych co stanowi dowód istnienia tych rzemiosł. Poświadczony źródłowo jest cech rzeźników (rok 1353 i 1368).  Skąpe są informacje o handlu grodkowskim (wzmianka z roku 1313 o istnieniu sukiennic).

1337 - młyn wodny poza  murami miasta na Strudze Grodkowskiej - właściciel Mikołaj Vredewalde
1400 - młyn Wójtowski
1412 - cegielnia miejska ("Ziegel anger" - w miejscu dzisiejszego budynku Urzędu Miejskiego)

Przywileje cechowe:

1513 r. - cech tkaczy płótna

1545 r. - cech bednarzy (zaliczano również do niego stolarzy i tokarzy)

1546 r. - cech piekarzy i piernikarzy (8 ławek chlebowych

1551 r. - cech krawców

1555 r. - cech szewców (20 ławek obuwniczych)

1566 r. - cech piekarzy (12 ławek chlebowych)

1575 r. - cech rzeżników  (20 ławek mięsnych)

1583 r. - cech kuśnierzy

1585 r. - cech wspólny (kupiec, krojownik sukna, burdnik - handlarz wiktuałami, handlarz śledzi, siodlarz, rymarz, kapelusznik, postrzygacz, powrożnik, malarz, złotnik, garncarz, kramarz i inni)

1623 r  -  cech siodlarzy

W 1677 r.  istniało w Grodkowie 10 cechów: rzeźnicy, piekarze, szewcy, tkacze płótna, sukiennicy, krawcy, kuśnierze, stolarze, kowale oraz cech wspólny.

1679 r. - cech kowali (należeli również do niego ślusarze i kołodzieje)


1704 r.    -   9 cechów: 126 rzemieślników
rzeźnicy - 11
piekarze - 9
szewcy - 14
krawcy - 3
kowale, ślusarze, kołodzieje, stelmachy - 15
bednarze, stolarze - 11
tkacze płótna - 6
sukiennicy - 5
cech wspólny - 52

1714 r - powstaje cech garncarzy

1784 r. - 42 zawody skupiały 144 rzemieślników:
szewcy -     24
piekarze  -  12
rzeźnicy  -  12
krawcy  -    10
kuśnierze  -  7
rymarze  -    6
bednarze -   6
kołodzieje  - 5
tkacze płótna, stolarze, garncarze, siodlarze  - po 4
powroźnicy, fryzjerzy, ślusarze, piernikarze, murarze  - po 3
aptekarz, łaziebnik, blacharz, rusznikarz, kurdybanik, tokarz, farbiarz, koniarz, ogrodnik, rękawicznik, kapelusznik, młynarz, gwoździarz, brukarz, tabacznik, pasamonik, garbarz, szlifierz, wytwórca cajgu i cegielnik - po 1

W 1810 r. istniało 15 cechów rzemieślników - rzeżnik, szewc, piekarz i piernikarz, siodlarz i garncarz, krawiec, rymarz, kowal, murarz i cieśla, kuśnierz, stolarz i bednarz, tkacz płótna, młynarz, kołodziej, ślusarz, rusznikarz i gwoździarz, powroźnik oraz garbarz, kurdybanik, białoskórnik, farbiarz, tokarz i tabacznik.

W 1845 r.  było 200 rzemieślników (w tym 40 szewców)

1861 r. - 243 rzemieślników
Branże:
1. Budowlana                         9
2. Chemiczna                          2
3. Drzewna                           37
w tym stolarze                      18
4. Metalowa i precyzyjna      34
5. Mineralna                             1
6. Odzieżowa                         93
w tym krawcy                         24
szewcy                           54
7. Papiernicza                          4
8. Skórzana                            10
9. Spożywcza                         33
w tym piekarze                       10
rzeźnicy                         19
10. Włókiennicza                     18
11. Różna                                  2

W latach 1864 - 1881  istniało w Grodkowie 12 cechów

Poza produkcją rzemieślniczą od pocz. XIX w. pojawiały się zalążki systemu kapitalistycznego.

W 1810 r. powstała manufaktura w postaci "fabryki" tabaki.

W 1845 r. funkcjonują m.in. 2 browary i słodownie miejskie, 1 browar prywatny, 2 gorzelnie, warzelnia octu, potażarnia, 4 garbarnie, młyn, wiatrak i cegielnia.

W 1864 r. powstaje zakład budowy maszyn.

 

**************************************

Fragment z:

"Kalendarz zdrowia dla chorych i zdrowych" (księdza Kneippa*)

na Rok Pański 1892 Rocznik drugi (tłumaczenie z niemieckiego)

wydany w Księgarni katolickiej w Poznaniu

 

 

Jarmarki w r.1892

obwód rejencyjny opolski

str.80

 

Grotków (Grottkau)

21 marca b

2 maj kr b

27 czerwca

15 sierpnia b

3 października kr b

7 listopad b

 

 

skróty: b - bydło kr - jarmark kramny

 

*Sebastian Kneipp (1821-1897) - bawarski ksiądz katolicki, jeden z najbardziej znanych na świecie zwolenników hydroterapii, ziołolecznictwa oraz racjonalnego sposobu odżywiania się.

 

**************************************

 

 

Kalendarz Maryański na Rok Pański 1898

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kalendarz wszechświatowy 1915

 

 

 

 

Jak wynika z terminów podanych w kalendarzach,  dniem targowym w Grodkowie na przełomie XIX i XX w. był wtorek.

 

W kalendarzu wszechświatowym proszę zwrócić uwagę na sentencje umieszczone na obwodzie okładki.

 

Informacje zaczerpnięte  z zasobów  Śląskiej Biblioteki Cyfrowej

 

**************************************

W 1937 r. było w Grodkowie 8 cechów.

W 1939 r. czynne były w Grodkowie:
młyn, tartak, zakład wikliniarsko-trzcinowy, cegielnia, fabryka cygar i papierosów, palarnia kawy, browar, wytwórnia pasty, wytwórnia zabawek dziecięcych, zakłady graficzne i warsztaty samochodowe.

 

**************************************

 

KSIĘGA RZEMIOSŁA POLSKIEGO 1949 r.

 

GRUPA BUDOWLANA I MINERALNA

 

Kominiarstwo

Hulist Józef - Grodków, Powstańców 29

 

GRUPA DRZEWNA

 

Kołodziejstwo

Białowąs Jan - Wojsławów 40

Szynal Franciszek - Tarnawa 11

 

Stolarstwo

Bochenek Jan - Grodków, Warszawska 11

Dąbrowski Wojciech, Grodków, Wrocławska 19

Szeptycki Jan - Tarnawa 7

 

GRUPA METALOWA I ELEKTROTECHNICZNA

 

Blacharstwo

Kudzia Franciszek - Półwieś 74

 

Kowalstwo

Chodziakiewicz Tadeusz - Wojsławów

Pupko Tadeusz - Półwieś

Gruszczyński Jan - Tarnawa 16

Pitry Karol - Andrzejów

 

Ślusarstwo

Rozpara Jan - Grodków, Sienkiewicza 35

 

Zegarmistrzostwo

Romaniuk  Stefan - Grodków, Warszawska 6

 

GRUPA WŁÓKIENNICZA

 

Krawiectwo

Borkowski Leon - Grodków, Warszawska 4

Knapek Jan - Wojsławów

Łabaj Ludwik - Grodków, Rynek 37

Szwarc Jan - Grodków, Plac Wolności 2

 

GRUPA SKÓRZANA

 

Szewstwo

Bernacki Kazimierz - Grodków, Rynek 12

Borus Jan - Grodków, Sienkiewicza 10

Kreisman Jan - Tarnawa 41

Lewandowski Michał - Grodków, Warszawska 11

Malinowski Józef _ Grodków, Warszawska 12

Strzelczyk Antoni - Grodków, Żeromskiego 2

Tkacz Antoni - Grodków, Wrocławska 13

 

GRUPA SPOŻYWCZA I CHEMICZNA

 

Piekarstwo

Cyga Mikołaj - Grodków, Sienkiewicza 12

Kręcioch Stanisław - Grodków, Wyspiańskiego

Owczarek Władysław - Grodków, Rynek 10

 

Rzeźnictwo i wędliniarstwo

Góralewicz Franciszek - Grodków, Roosevelta 1

Leś Franciszek - Grodków, Sienkiewicza 12

Piechota Jan - Grodków, Warszawska 18

Skarbek Jan - Grodków, Sienkiewicza 4

Tomkiewicz Kazimierz - Grodków, Rynek 36

Wroński Zdzisław - Grodków, Warszawska 6, tel.143

 

GRUPA PAPIERNICZA I POLIGRAFICZNA

 

Fotografowanie

Karol Konstanty - Grodków, Warszawska 15

 

GRUPA USŁUGOWA

 

Fryzjerstwo

Mleczko Wiktor - Grodków, Sienkiewicza 11

Wołkowski Stanisław - Grodków, Wyspiańskiego 7

 

 

 

 

fragmenty z:

 

KSIĘGA PAMIĄTKOWA RZEMIOSŁA

wydana z okazji 25-lecia

istnienia Izby Rzemieślniczej

w Katowicach

 

Nakładem Izby Rzemieślniczej w Katowicach 1948

 

POWIAT GRODKÓW

 

Powiatowy Związek Cechów w Grodkowie

 

Trzy Cechy utworzyły w 1947 roku P.Z.C. w Grodkowie, obecnie jest ich pięć. Rzemieślnicy, rozrzuceni na dość rozległym terenie, napotykają na trudności w porozumiewaniu się, stąd też praca P.Z.C. nie mogła dotąd należycie się rozwinąć. Mimo to P.Z.C. posiada własny lokal, wyposażony w telefon i maszynę do pisania. Również organizuje bibliotekę.

Prezesem jest Jan Rozpara, zastępcą Wojciech Dąbrowski, sekretarzem Wiktor Mleczko, skarbnikiem Leon Borkowski.

 

 

Cech Metalowców w Grodkowie

 

Jan Rozpara, obecny starszy, Tadeusz Pupko, obecny skarbnik, Wacław Hofman, obecny sekretarz, oraz Marian Łopiński, Tadeusz Magaczewski i Emil Grosman, byli inicjatorami Cechu liczącego początkowo 17 członków, a obecnie 38. Im też należy przyznać zasługi około zorganizowania rzemiosła na terenie powiatu grodkowskiego. Dotąd odbyło się 6 egzaminów czeladniczych. Własnej siedziby Cech na razie nie posiada, lecz korzysta z lokalu odnajmowanego przy ul. Sienkiewicza 56. Podstarszym jest Jan Grosman.

 

Cech Zbiorowy Rzemiosł Mieszanych w Grodkowie

 

Cech ten, założony w 1946 r., składa się wyłącznie z rzemieślników-osiedleńców w liczbie 46. Głównymi organizatorami byli: Władysław Owczarek oraz jego zastępca Wojciech Dąbrowski. Wymienić jednak należy również Tadeusza Magaczewskiego, Mikołaja Cygę, Wiktora Mleczkę, Ludwika Łabaja i Kazimierza Bernackiego.

Cech boryka się z poważnymi trudnościami, nie posiada własnej siedziby, lecz korzysta tylko z lokalu odnajmowanego. Urządzał już jednak zabawy rzemieślnicze celem wzajemnego zapoznania i zbliżenia się rodzin rzemieślniczych. Zabiega około założenia własnego biura i dba o punktualne załatwianie bieżących prac organizacyjnych.

Starszym jest obecnie Wiktor Mleczko, sekretarzem Stanisław Wałkowski, skarbnikiem Stefan Ptak.

 

Cech Piekarzy i Cukierników w Grodkowie

 

Władysław Owczarek, Mikołaj Cyga, Roman Jeznach, Grzegorz Hytel, Stanisław Kręcioch i Paweł Mizia, to nazwiska nowo przybyłych osiedleńców, którzy przystąpili do zawiązania Cechu Piekarzy i Cukierników w Grodkowie w dniu 1 XII 1946 r., który w niedługim potem czasie poświęcił własny sztandar. Rozległość terenu i brak komunikacji utrudniają utrzymywanie stałego kontaktu z członkami Cechu. Dotąd wyzwolono 4 czeladników, a dyplomy mistrzowskie uzyskało 6 członków. Członków liczy Cech 22.

 

Cech Stolarzy i Kołodziei w Grodkowie

 

Założony w 1947 r. za staraniem starszego Wojciecha Dąbrowskiego, podstarszego Jana Bochenka, sekretarza Franciszka Szynala i skarbnika Jana Szeptyckiego, którzy dziś jeszcze urzędy swe sprawują. Początkowa ilość 18-tu członków nie uległa dotąd zmianie. Cech korzysta z lokalu odnajmowanego, założył księgowość i zorganizował biurowość. Dużodobrych chęci i starań koło rozwoju Cechu wykazuje starszy Wojciech Dąbrowski.

 

Cech Szewców w Grodkowie

Został założony w dniu 1 VIII 1947 r. przez obecnego starszego Jana Borusa, obecnego sekretarza Kazimierza Bernackiego oraz Józefa Malinowskiego. Liczy członków 16. Cech zajął się szczególnie wykrywaniem towarów pochodzących z nielegalnych źródeł i kradzieży. W zorganizowaniu Cechu odznaczył się starszy Jan Borus, którego należy zaliczyć do najwybitniejszych działaczy na terenie powiatu grodkowskiego. Urząd skarbnika piastuje Antoni Strzelczyk.

 

 

 

(zachowano oryginalną treść i składnię)