DZIEJE MIASTA GRODKOWA

Datę założenia większości polskich miast najczęściej można ustalić jedynie w przybliżeniu. Pamiętać również należy, że pierwsze wzmianki w źródłach pisanych (dokumentach średniowiecznych), świadczą jedynie, że taka osada w owym czasie na pewno już istniała. Nie oznacza to jednak, że jest to data powstania osady.

Ustalenie daty powstania Grodkowa przy dzisiejszym stanie wiedzy stanowi duży problem.

W publikacjach niemieckich jako data założenia Grodkowa na prawie niemieckim figuruje rok 1268. Na przykładzie innych miast należy jednak przyjąć, że fakt ten musiał zostać poprzedzony ukształtowaniem się osiedla typu miejskiego, założonego i zasiedlonego rodzimą ludnością polską, która trudniła się przemysłem i handlem.

W przypadku Grodkowa dowody na to odkryto przypadkowo w roku 1862, w czasie budowy linii kolejowej Brzeg - Nysa, w obszarze, które Niemcy nazywali "Stare Miasto". Przy wydobywaniu żwiru znaleziono resztki drewnianych domów z paleniskami z kamieni polnych, wyłożone drewnem studnie i przedmioty żelazne a także sporo żużli dymarkowych. Wykopaliska te wskazują, że istniała tu osada polska o charakterze przemysłowo-handlowym.

Kolejny dowód na wcześniejsze istnienie osady typu miejskiego to dokument z roku 1234. Mianowicie Mroczko i Gerlach,  bracia z rodu Pogorzeli, przekazali niejakiemu Gumprechtowi 100 łanów w Starym i Nowym Grodkowie, celem lokowania ich na prawie niemieckim. Dokument ów świadczy o tym, że panowie z Pogorzeli żądali od swych wsi przeniesionych na prawo zachodnie wyłącznie renty pieniężnej, również dziesięcinę kościelną nakazywali płacić w pieniądzu. W konsekwencji trudno sobie wyobrazić, aby rejon ten mógł być pozbawiony własnego ośrodka wymiany w postaci osiedla typu miejskiego. W innym dokumencie kasztelana Mroczka z 1250 r. czytamy, że kolejna wieś ma być lokowana na prawie niemieckim "takim mianowicie, na jakim są lokowane inne nasze wsie koło Grodkowa". Brak przymiotnika przy nazwie "Grodków" wskazuje, że autor dokumentu nie miał na myśli ani Starego, ani Nowego Grodkowa.

W świetle przedstawionych faktów, udokumentowanych źródłami pisanymi przyjąć można, że powstanie Grodkowa jako osady miejskiej datować można na rok 1234, z dużą dozą prawdopodobieństwa na wcześniejsze istnienie tejże.

cdn.