Sprawa księdza Aleksego Crocaw z Legnicy.

Dotyczy wikariusza legnickiego - Augustyna z Grodkowa

Fakty znane częściowo z akt papieskich (z roku 1419 i 1426).  Zgodnie z ich relacją, w Zielone Świątki (19 maja) 1415 r. pobity, zraniony i uwięziony został w Legnicy ksiądz Aleksy Crocaw. Niezwykłości całemu wydarzeniu nadawał przede wszystkim skład grupy sprawców, rzeczywiście dość zadziwiający: Gunter de Prato – prepozyt, Klemens Bedirmann - kanonik, późniejszy pleban w Kunicach, Jan z Żagania – kanonik, Jan Belaw - kanonik, późniejszy prepozyt i kantor, Jerzy Eckhardi - wikariusz kolegiacki, późniejszy kanonik i pleban w Kunicach, Augustyn z Grodkowa - wikariusz kolegiacki, Paweł Wasserman - wikariusz kolegiacki, późniejszy pleban w Udaninie, Jan de Prato - pleban w Taczalinie, wcześniej prepozyt benedyktynek w Legnicy oraz Grzegorz Weynrich – kleryk i Jerzy Voeget - laik.

Dokumenty nic nie mówią o przyczynach tego zajścia, nie mamy też możliwości poznania wersji strony przeciwnej. Wiemy tylko, że proces w tej sprawie toczył się na soborze w Konstancji i wydany został wyrok na korzyść Aleksego, pozbawiający beneficjów duchownych sprawców napadu, co zresztą natychmiast wykorzystane zostało przez spragnionych prebend duchownych z różnych stron Europy, którzy szybko postarali się o stosowne prowizje. Zarówno te prowizje, jak i cały wyrok pozostały jednak tylko na papierze. Z analizy karier skazanych wiemy bowiem, że żaden nie tylko nie utracił swojego beneficjum, a  wręcz większość awansowała w hierarchii. Ponowna publikacja wyroku, zarządzona przez papieża Marcina V w r. 1426, nic tu nie zmieniła, tym bardziej że część sprawców w międzyczasie zmarła.

Beneficjum (łac. beneficium - dobrodziejstwo) – dożywotnie prawo do czerpania dochodów, związanych z piastowaniem określonego urzędu kościelnego istniejące od ok. X wieku.

Prebenda – uposażenie duchownych nie połączone zasadniczo ze sprawowaniem obowiązków duszpasterskich.

Prepozyt (łac. praepositus - przełożony)  w  kościele katolickim – wyższy duchowny kierujący kapitułą katedry; także proboszcz kolegiaty lub zastępca przełożonego zakonu.

Opracowano na podstawie:

Stanisław Jujeczka, DUCHOWNI ŚREDNIOWIECZNEJ LEGNICY

Studium prozopograficzne nad klerem diecezjalnym, Legnica 2006